Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam - Niềm tự hào Di sản thế giới
Tại kỳ họp thứ 19 của Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO diễn ra tại Paraguay, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam của Việt Nam đã chính thức được ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị văn hóa đặc sắc của lễ hội không chỉ trong nước mà còn trên thế giới.
Lễ hội diễn ra hằng năm từ ngày 22–27/4 (âm lịch) tại khu vực Núi Sam, Châu Đốc. Đây là lễ hội lớn của cư dân Tây Nam Bộ, gắn với tín ngưỡng thờ Bà Chúa Xứ – một vị nữ thần trong hệ thống Thánh Mẫu, được xem là người bảo hộ, che chở và mang lại bình an cho người dân. Lễ hội gồm phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, diễn xướng dân gian, thu hút đông đảo người dân và du khách từ khắp nơi.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn thể hiện sự giao thoa văn hóa giữa các cộng đồng người Kinh, Hoa, Khmer, Chăm; đồng thời truyền tải tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, lòng tri ân và tôn kính tổ tiên. Các nghi lễ, phong tục được lưu truyền qua nhiều thế hệ, góp phần giáo dục truyền thống, củng cố sự gắn kết cộng đồng và khẳng định vai trò của phụ nữ trong đời sống xã hội.
Trước đó, năm 2014 lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, và năm 2023 được vinh danh là hoạt động văn hóa tiêu biểu khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đến ngày 4/12/2024, lễ hội chính thức được UNESCO ghi danh, trở thành di sản phi vật thể thứ 16 của Việt Nam và là lễ hội truyền thống đầu tiên của Nam Bộ đạt danh hiệu này (bên cạnh Đờn ca tài tử được công nhận năm 2013).
Việc được UNESCO ghi danh không chỉ nâng cao ý thức bảo tồn di sản trong cộng đồng mà còn góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam ra thế giới. Đồng thời, sự kiện này tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch, tăng cường giao lưu văn hóa và khẳng định sự đa dạng, giàu bản sắc của văn hóa dân tộc trong bối cảnh hội nhập.
